Jçç<Hç kçíÀ yçç@³çuçjçW kçÀç ÒççoáYçç&Jç Dçl³çvlç Òçç®ççÇvç kçÀçuç cçW náDçç~ Jç<ç& 1769 mçí 1775 kçíÀ yçço mçí pçícmç Jçç@ì kçíÀ GVçlç Jçç<Hç kçíÀ Fbpçvç kçíÀ ÒççjcYç vçí Jçç<Hç mçb³çb$ççW cçW Dçl³ççÆOçkçÀ mçáOççj çÆkçÀ³çç~

Jç<ç& 1863 cçW kçÀuçkçÀÊçç cçW SkçÀ Dçl³çvlç içcYççÇj yçç@³çuçj çÆJçmHçÀçíì náDçç çÆpçmçcçW DçvçíkçÀ uççíiç cççjí içS~ Fmç çÆJçmHçÀçíì kçíÀ HççÆjCççcçmJçªHç yçç@³çuçjçW kçíÀ çÆvçjçÇ#çCç kçÀçÇ DççJçM³çkçÀlçç kçÀç J³ççHçkçÀ mlçj Hçj DçvçáYçJç çÆkçÀ³çç iç³çç DççÌj yçbiççuç HççÆj<ço cçW Jçç<Hç kçíÀ yçç@³çuçjçW kçíÀ çÆvçjçÇ#çCç kçÀç ÒççJçOççvç kçÀjvçí nílçá SkçÀ çÆJçOçí³çkçÀ Òçmlçálç çÆkçÀ³çç iç³çç ~ Jç<ç& 1864 cçW kçÀç yçbiççuç DççÆOççÆvç³çcç-p# HçççÆjlç náDçç,çÆpçmçcçW kçÀuçkçÀÊçç vçiçj SJçb GHçvçiçjçdzç #çí$ççW cçW Jçç<Hç kçíÀ yçç@³çuçjçW SJçb ÒççFcç cçÓJçmç& kçíÀ çÆvçjçÇ#çCç kçÀç ÒççJçOççvç Lçç~ ³çnçR mçí Yççjlç cçW yçç@³çuçj çÆJçOççvç kçÀç DççjcYç náDçç~

yçbiççuç DççÆOççÆvç³çcç, 1864 kçíÀ yçço Dçv³ç ÒççvlççW vçí çÆJçOççvç lç̳ççj çÆkçÀS~ Gmç mçcç³ç mççlç çÆYçVç ÒçkçÀçj kçíÀ DççÆOççÆvç³çcç, çÆvç³çcççW lçLçç çÆJççÆvç³çcççW nçílçí Lçí~ Jçí DççÆOççÆvç³çcç DççÌj çÆvç³çcç lçLçç çÆJççÆvç³çcç SkçÀ oÓmçjí mçí Dçmçbiçlç Lçí~ ®çÓbçÆkçÀ Yççjlç kçíÀ çÆJççÆYçVç ÒççvlççW kçíÀ yççÇ®ç DççÆOççÆvç³çcççW lçLçç çÆvç³çcççW SJçb çÆJççÆvç³çcççW cçW HççF& pççvçí JççuççÇ çÆYçVçlçç kçíÀ HçÀuçmJçªHç DçvçíkçÀ mçcçm³ççSb HçÌoç náF¥ pççí çÆkçÀ GÐççíiççW kçíÀ çÆJçkçÀçmç cçW yççOçkçÀ LççÇ~ Dçlç: Yççjlç mçjkçÀçj vçí Yççjlç cçW yçç@³çuçj çÆJçOççvç mçí mçbyççqvOçlç cççcçuççW kçÀçÇ pççB®ç kçÀjvçí lçLçç Gmç Hçj çÆjHççíì& Òçmlçálç kçÀjvçí kçíÀ GÎíM³ç mçí mçvçd 1920 cçW `yçç@³çuçj kçÀçvçÓvç mççÆcççÆlç` kçÀçÇ çÆvç³çáçÆkçwlç kçÀçÇ~

yçç@³çuçj kçÀçvçÓvççW kçÀçÇ HçnuççÇ yççj jç<ì£çdzç mlçj Hçj mçcççÇ#çç kçÀjvçí JççuççÇ yçç@³çuçj kçÀçvçÓvç mççÆcççÆlç, vçí cçç®ç&, 1921 cçW çÆjHççíì& Òçmlçálç kçÀçÇ~ çÆjHççíì& cçW DççÆOççÆvç³çcççW, çÆvç³çcççW SJçb çÆJççÆvç³çcççW cçW HççF& içF& çÆYçVçlççDççW kçÀçÇ Dççuççí®çvçç kçÀçÇ içF&~ çÆjHççíì& cçW ³çn YççÇ kçÀnç iç³çç çÆkçÀ yçç@³çuçjçW kçíÀ çÆvçjçÇ#çCç cçW J³ççÆkçwlçiçlç lçlJç SkçÀ cçnlJçHçÓCç& kçÀçjkçÀ Lçç DççÌj çÆJççÆvç³çcççW cçW HççF& pççvçí JççuççÇ çÆYçVçlçç kçíÀ HçÀuçmJçªHç `Òççvlççdzç F&<³çç& ` HçÌoç náF&~ çÆjHççíì& cçW Fmç yççlç Hçj yçuç çÆo³çç iç³çç çÆkçÀ mçYççÇ ÒççvlççW Hçj mçcççvç çÆJççÆvç³çcç uççiçÓ nçívçí ®çççÆnSB DççÌj SkçÀ Òççvlç cçW çÆkçÀS içS kçÀç³ç& kçÀçí oÓmçjí Òççvlç cçW mçnçÇ cççvçlçí náS mJççÇkçÀçj çÆkçÀ³çç pççvçç ®çççÆnS~ mççÆcççÆlç vçí çÆmçHçÀççÆjMç kçÀçÇ çÆkçÀ yçç@³çuçjçW kçÀçÇ mççcçûççÇ, çÆ[pççFvç DççÌj çÆvçcçç&Cç kçÀçÇ cççvçkçÀ Mçlççx mçí mçbyçbçÆOçlç çÆJççÆvç³çcç Yççjlç mçjkçÀçj kçÀçí yçvççvçí ®çççÆnSB DççÌj mçYççÇ ÒççblççW cçW GvnW uççiçÓ çÆkçÀ³çç pççvçç ®çççÆnS~ çÆjHççíì& cçW ³çn YççÇ GuuçíKç çÆkçÀ³çç iç³çç çÆkçÀ çÆJççÆvç³çcç HçÓCç&lç: lçkçÀvççÇkçÀçÇ mJçªHç kçíÀ nQ DççÌj Símçç kçÀçíF& kçÀçjCç vçnçR nÌ çÆpçmçmçí ³çí çÆJççÆvç³çcç mLççvççdzç oMççDççW mçí ÒçYçççÆJçlç nçW~ mççÆcççÆlç vçí SkçÀ cçmççÌoç DççÆOççÆvç³çcç lç̳ççj çÆkçÀ³çç, çÆpçmçkçÀçÇ lçpç& Hçj cçÓuç DççÆKçuç Yççjlççdzç DççÆOççÆvç³çcç 1923 cçW HçççÆjlç çÆkçÀ³çç iç³çç Lçç~ yçç@³çuçj kçÀçvçÓvç mççÆcççÆlç vçí lçkçÀvççÇkçÀçÇ çÆJççÆvççƳçcççW kçÀç SkçÀ mçcççvç mçíì DççÌj ÒçMççmççÆvçkçÀ çÆvç³çcççW kçÀç SkçÀ cçç[uç mçíì YççÇ lç̳ççj çÆkçÀ³çç~ çÆJççÆvç³çcççW DççÌj çÆvç³çcççW yççÇ®ç SkçÀ mHç<ì Dçblçj jKçç iç³çç ~ çÆJççÆvç³çcççW kçÀç mçbyçbOç HçÓCç&lç: lçkçÀvççÇkçÀçÇ cççcçuççíb mçí Lçç DççÌj çÆvç³çcççW kçÀç mçbyçbOç DççÆOççÆvç³çcç kçíÀ ÒçMççmçvç mçí pçá][í cççcçuççW mçí Lçç~ Yççjlççdzç yçç@³çuçj DççÆOççÆvç³çcç, 1923 cçW yçç@³çuçjçW kçíÀ HçÀìvçí kçíÀ ÒççÆlç uççíiççW kçÀçÇ pççvç Jç cççuç kçÀçÇ mçáj#çç kçíÀ çÆuçS J³çJçmLçç kçÀçÇ içF& nÌ~

Yççjlç mçjkçÀçj DççÆOççÆvç³çcç, 1935 cçW `yçç@³çuçj` çÆJç<ç³ç mçcçJçlçça mçÓ®ççÇ cçW jKçç iç³çç~ DççÆOççÆvç³çcç kçíÀ DçvçáªHç çÆJççÆvç³çcç yçvççvçí kçíÀ DççÆOçkçÀçjçW mçí ³çákçwlç kçWÀêçdzç yçç@³çuçj yççí[& kçÀç içþvç kçÀjvçí mçbyçbOççÇ ÒççJçOççvç Yççjlççdzç yçç@³çuçj (mçbMççíOçvç) DççÆOççÆvç³çcç, 1937 cçW çÆkçÀ³çç iç³çç Lçç~ lçovçámççj, Jç<ç& 1937 cçW kçWÀêçdzç `yçç@³çuçj yççí[& vççcçkçÀ` kçÀç içþvç çÆkçÀ³çç iç³çç~

Gkçwlç DççÆOççÆvç³çcç kçÀçÇ Oççjç 28 kçíÀ lçnlç ÒçoÊç MççÆkçwlç³ççW kçÀç Òç³ççíiç kçÀjlçí náS, kçWÀvêçdzç yçç@³çuçj yççí[& vçí yçç@³çuçjçW Hçj çÆJççÆvç³çcç lç̳ççj çÆkçÀS~ Fvç çÆJççÆvçcç³ççW kçíÀ Jçlç&cççvç mJçªHç kçÀçí, çÆpçmçcçW 15 çÆomçbyçj, 2005 lçkçÀ mçbMççíOçvç mççqccççÆuçlç içS nQ, Yççjlççdzç yçç@³çuçj çÆJççÆvç³çcç kçíÀ ªHç cçW pççvçç pççlçç nÌ~